Grensgevallen
Rick de Leeuw: 'Beďnvloed door mezelf'

'Als liedjesschrijver ben je voortdurend op de korte baan bezig, maar je wil ook weleens graag een marathon lopen,' aldus Tröckener Kecks-zanger Rick de Leeuw, van wie in augustus het romandebuut 'De laatste held' (Nijgh & Van Ditmar) verschijnt.
de Leeuw:
"Het is ontzettend leuk om met verschillende disciplines bezig te zijn, vooral wanneer je gewaar wordt dat het ene het andere voedt. Ik vind het vreemd dat sommige mensen daar vragen bij hebben. Hugo Claus schrijft naast romans toch ook poëzie en toneel, en hij filmt en schildert toch? En is er ook maar iemand die zich daar vragen bij stelt?"

1. Voetbal
de Leeuw:
"Toen ik nog op kostschool zat, bestonden er voor mij maar twee categorieën mensen: voetballers en niet-voetballers. Jongens die op woensdagnamiddag binnen bleven om naar platen te luisteren, vond ik echte sukkels omdat ik dacht dat ze dat alleen maar deden omdat ze niet konden voetballen. Bovendien háátte ik die suffe muziek uit het midden van de jaren zeventig, die van Al Stewart of J.J. Cale, of - veel erger nog - The Eagles. Ik vind het nog altijd een straf als je daar naar moet luisteren. Johan Cruijff, dát was m'n held. Maar toen ik op 30 september '77 The Jam in Paradiso aan het werk zag, was ik op slag voor de muziek gewonnen. Voetbal werd plots iets voor mensen die The Jam nooit live hadden gezien (lacht)."

2. Film
de Leeuw:
"In 'De jacht is mooier dan de vangst' heb ik in één couplet een hele situatie opgeroepen door naar twee iconen uit de filmwereld te verwijzen: 'Hij doet Marlon Brando na / in 'A Streetcar named Desire' / hij probeert wel cool te zijn / maar laat te veel zien van wat hij wil / zij denkt hč, hij lijkt op Woody Allen / in god-hoe-heet-die-film.' Het zal je maar overkomen: denken dat je op Marlon Brando lijkt, maar bij iemand anders overkomen als Woody Allen.
"Ik heb wel behoorlijk wat films gezien, maar als ik uitga, hou ik meer van theater of concerten - dingen die dan en daar gebeuren en waarin de hoofdrolspelers bijvoorbeeld hun tekst wel eens kunnen vergeten. In een gestructureerd en gestileerd geheel als de film mis ik dat risico een beetje."

3. Televisie
de Leeuw:
"Toen we werden gevraagd om de titelsong te schrijven voor de dramareeks 'In Voor- en Tegenspoed', kregen we alleen een synopsis te lezen met daarop iets als 'Rijk de Gooyer speelt een ouwe chagrijnige kerel die met de dag verzuurt omdat alles mis gaat'. Het was een heel gedoe, want we moesten ook de tunes schrijven die ze laten horen als je iemand het café ziet uitlopen, bijvoorbeeld. We schreven een nummer waar al die dingen inzaten - zodat ze die er naar believen uit konden knippen - tot we erachter kwamen dat je die stukken eigenlijk los van elkaar hoorde in te leveren (lacht). Daar zaten we dan met onze overdadig gearrangeerde rockopera van een kwartier. Toch is 'Het komt nooit meer goed' uiteindelijk nog een fijne rocksong geworden."

4. Fotografie
de Leeuw:
"Hoewel de meeste mensen denken dat het omgekeerde waar is, is onze song 'Met hart en ziel' geďnspireerd op de hoesfoto die Erwin Olaf voor ons had gemaakt. In '89 hadden we als best bezochte Nederlandse band in het clubcircuit vijfduizend gulden aan prijzengeld te besteden, en daarom gaven we Erwin de opdracht om voor ons een foto te maken die 'iets met rockmuziek' te maken had. Hij kwam uiteindelijk terecht bij het beeld van een ouwe kerel die zich vol overgave op de muziek stort. Ik moet als tekstschrijver voortdurend proberen om te variëren op de twintig standards die ik in mijn hoofd heb zitten, maar Erwin vertrekt meteen van een beeld dat hij in zijn hoofd heeft zitten: die aanpak heeft me altijd geďntrigeerd."

5. Literatuur
de Leeuw:
" 'Kees de jongen' van Theo Thijssen is het mooiste boek dat ooit geschreven werd. Als kind kan je je makkelijk met Kees identificeren, omdat hij een bijzonder rijke fantasie heeft. Maar naarmate je ouder wordt en je het boek vaker herleest, valt op dat Kees in een vrij ellendige omgeving leeft. Er zit een bijzonder aangrijpende scčne in: een paar weken nadat zijn vader gestorven is, loopt Kees over de mistige grachten en meent zijn vader te zien. Hij beseft dat het niet kan en krijgt de tranen in de ogen omdat hij zichzelf zo'n sukkel vindt. We hadden zulk een mededogen met 'm, dat we hem in 'Verloren zoon' zijn vader maar teruggeven hebben.
"Maar ik kan ook beďnvloed worden door poëzie: 'Trek je jas aan' heb ik geschreven na het lezen van een bundel van Fernando Pessoa. Hoe die man de grote vragen des levens door middel van kleine observaties transparant kon maken, dat vind ik heel bijzonder. Ik heb het in mijn tekst ook willen doen:
'Zijn gedeelde jaren dubbel / Of tellen ze maar half / Heet wat wij hebben liefde / Of is het angst voor eenzaamheid.'
Op die grote gevoelens laat ik dan iets heel kleins volgen:
'Trek je jas aan / Het is koud vandaag.'
"Jan Cremer heeft ons ooit nog gevraagd om muziek te maken bij een tekst van zijn hand, al bleek dat wegens zijn nogal breedsprakerige stijl ontzettend ingewikkeld:
'Hij houdt van zware storm het zwerk waar Donar jaagt / Kolkende wind die eeuwenoude eiken kraakt / De stammen krommen kreunen bladeren verwaaien / Dan scheren boven akkers ruisend graan de kraaien / Die over weiden en verschroeide aarde gaan.'
Zo ging het nog een flink aantal coupletten door, dus het werd ons al snel duidelijk we een rijker instrumentarium nodig hadden. Daarop besloten we om een pianist, Rob van Zandvoort, vast in de band op te nemen. Want zeg nu zelf: een punksong die de grens van de vijf minuten ruim overschrijdt, dat kan toch écht niet."